Skip links

Τι είναι τα αρχέτυπα?

Ο όρος αρχέτυπο σημαίνει αρχικός τύπος. Οτιδήποτε δηλαδή χρησιμεύει ως υπόδειγμα, πρότυπο, μοντέλο. Σαν καλούπι δηλαδή.

Τα αρχέτυπα βρίσκονται παντού, στη φύση, στα μαθηματικά, την μουσική, την τέχνη, τα παραμύθια, τα όνειρα  και τον εαυτό μας.

  • Κάθε χαρακτήρας που βλέπουμε στην τηλεόραση, στις ταινίες αντιπροσωπεύει ένα αρχέτυπο.
  • Σχεδόν κάθε αντίδραση που έχουμε στο περιβάλλον μας – το πως συμπεριφερόμαστε – είναι η έκφραση ενός αρχέτυπου.

Σχεδόν όλη η ανθρώπινη συμπεριφορά καθοδηγείται από αρχέτυπα.

Με απλά λόγια, ένα αρχέτυπο είναι ένα καθορισμένο μοτίβο/μοντέλο συμπεριφοράς.

Όσο αφορά τον εαυτό μας, τα αρχέτυπα μπορείτε να τα σκεφτείτε σαν διαφορετικές όψεις της προσωπικότητας μας. Σαν διαφορετικούς -ας το πούμε- χαρακτήρες.

Παράδειγμα

Φανταστείτε τη ζωή σας σαν μια μεγάλη θεατρική σκηνή. Σε αυτήν την θεατρική σκηνή ανάλογα με τις συνθήκες,  μπορούμε να αλλάζουμε με μεγάλη ευκολία τα κοστούμια των ρόλων μας  – μπορούμε δηλαδή να συντονιζόμαστε με διαφορετικά αρχέτυπα, χαρακτήρες.

  • Αρχέτυπα, κουστούμια, χαρακτήρες διαθέτουμε πολλά όλοι μας.

Τι κάνουν τα αρχέτυπα?

  • Τα αρχέτυπα επηρεάζουν όλα όσα κάνεις, σκέφτεσαι και νιώθεις. Και επηρεάζουν και όλους γύρω μας με παρόμοιο τρόπο.
  • επηρεάζουν στην πραγματικότητα το 99% της ανθρώπινης συμπεριφοράς.
  • μας οδηγούν, μας εμπνέουν, μας κατευθύνουν, και ζουν μέσα μας καθημερινά.
  • μας κάνουν να αντιδράμε με τυπικό (πολλές φορές επαναλαμβανόμενο τρόπο) τρόπο σε βασικά ανθρώπινα προβλήματα, εσωτερικά και εξωτερικά που αντιμετωπίζουμε.

Λέμε “Γιατί το έκανα αυτό  ξανά!” “Γιατί συνεχίζω να βρίσκομαι στην ίδια κατάσταση;” «γιατί έλκω τον ίδιο τύπο ανθρώπου» κ.λπ..

Το «γιατί» αυτό απαντάται όταν καταλάβουμε ότι τα Αρχέτυπα:

  • βρίσκονται στο ασυνείδητο μας – δηλ. στο μέρος του μυαλού μας που δεν γνωρίζουμε – μας επηρεάζουν χωρίς να το γνωρίζουμε.
  • Δεν τίθεται ζήτημα του κατά πόσον ή όχι, τα αρχέτυπα επηρεάζουν τη συμπεριφορά μας? Το ζήτημα είναι σε τι βαθμό την επηρεάζουν.
  • Υπάρχουν θετικά και αρνητικά αρχέτυπα που φέρουμε, αρνητικές και θετικές όψεις του εαυτού μας που εκδηλώνουμε.
  • Αυτοί οι χαρακτήρες, αυτοί οι ρόλοι, τα αρχέτυπα μας, κάποιες φορές συνεργάζονται μεταξύ τους και κάποιες όχι (ειδικά όταν νιώθουμε εγκλωβισμένοι σε ένα πρόβλημα) συγκρούονται. (πχ. Όταν άλλο θέλω και άλλο κάνω).
  • Μολονότι μπορούμε να αλλάζουμε με μεγάλη ευκολία τα κοστούμια των ρόλων μας στο μεγάλο θέατρο της ζωής – μπορούμε δηλαδή να συντονιζόμαστε με διαφορετικά αρχέτυπα ανάλογα με τις συνθήκες – και διαθέτουμε πάρα πολλά αρχέτυπα, όλοι μας (πάνω από 300 έχουν διαπιστωθεί), φαίνεται πως τελικά κατασταλάζουμε σε έναν μάλλον περιορισμένο αριθμό. Κατά τη γνώμη του Carl Jung και άλλων επιστημόνων και ερευνητών, ο βασικός αριθμός αυτός δεν υπερβαίνει τα 12.

Carl Jung

Στο ενδιαφέρον της σύγχρονης εποχής, τα αρχέτυπα τα έφερε ο Jung, με τη θεωρία των αρχετύπων που διατύπωσε.

Σύμφωνα με τον Κάρλ Γιούνγκ  τα αρχέτυπα κατοικούν στο συλλογικό ασυνείδητο.

Το συλλογικό ασυνείδητο, είναι μια βάση δεδομένων που χρειάστηκε αιώνες για να συγκροτηθεί, αλλά είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την ανθρώπινη ψυχή. 

Σημ. Αυτός είναι και ο χώρος των αρχετύπων ή των ιδεών του Πλάτωνα.

Μπορείτε να το φανταστείτε, σαν μια τράπεζα δεδομένων, με την οποία όλοι είμαστε συνδεδεμένοι on Line, και κάθε φορά που κάνουμε μια σημαντική επιλογή, συνδεόμαστε με ένα αντίστοιχο αρχέτυπο το οποίο επηρεάζει κάθε σχέση της ζωής μας και διαμορφώνει τις ιδιαιτερότητες της συμπεριφοράς μας.

Γιατί να μάθω, να γνωρίσω, να δουλέψω με τα αρχέτυπα?

  • Η γνώση των αρχετύπων μας, αποτελεί ένα εξαιρετικό εργαλείο αυτογνωσίας, αυτοεκτίμησης, ανάπτυξης της κριτικής σκέψης και της προσωπικής του δύναμης.
  • Ένα εργαλείο ερμηνείας της συμπεριφοράς μας και κατανόησης των συναισθημάτων μας στις σχέσεις μας σε προσωπικό, επαγγελματικό και κοινωνικό επίπεδο.
  • Συχνά ο άνθρωπος νιώθει εγκλωβισμένος σε επαναλαμβανόμενους κύκλους σχέσεων και καταστάσεων, γιατί απλά λειτουργεί με ένα συγκεκριμένο μοντέλο σκεπτικού και ενώ κάνει τα ίδια πράγματα, ελπίζει σε διαφορετικά αποτελέσματα. Τα αρχέτυπα μας βοηθούν να ανακαλύψουμε νέες διαδρομές σκέψης και οπτικής των πραγμάτων, ικανότητες και ταλέντα και να τα χρησιμοποιήσουμε θετικά για τον εαυτό του και τους άλλους ακόμα και τις αδυναμίες μας, για την καλύτερη δυνατή διαχείριση της ζωής μας.
  • Γιατί όσο περισσότερο αντιλαμβανόμαστε τα αρχέτυπα, τόσο περισσότερο περιορίζουμε ψυχοφθόρες σκέψεις και αρνητικά συναισθήματα, που απορρέουν από αυτές. Τόσο περισσότερο απελευθερωνόμαστε από φόβους και ανασφάλειες, που μειώνουν τη δημιουργική μας δύναμη και μετατρέπουν τη σχέση με τον εαυτό μας, με τους άλλους ανθρώπους, με την ίδια τη ζωή, σε ένα διαρκή αγώνα άμυνας.
  • Γιατί Κάθε αρχέτυπο μας προσφέρει κατανόηση και εμπειρία μιας κατάστασης ως δώρο.
  • Γιατί Με κάθε αρχέτυπο αναπτύσσουμε ικανότητες και χαρίσματα.
  • Γιατί ο βασικός στόχος δουλεύοντας με τα αρχέτυπα, είναι εμείς οι ίδιοι να αποφασίσουμε ποια όψη του εαυτού μας θέλουμε να εκδηλωθεί και πότε.

Οι 12 βασικοί αρχετυπικοί ρόλοι

 1. Ο Αθώος

2. Το Ορφανό

3. Ο Πολεμιστής

4. Ο Θεραπευτής

5. Ο Εξερευνητής

6. Ο Εραστής

7. Ο Περιθωριακός

8. Ο Δημιουργός

9. Ο Κυβερνήτης

10. Ο Αλχημιστής

11. Ο Σοφός

12. Ο Κατεργάρης

Τα 12 αυτά αρχέτυπα υπάρχουν σαν ψυχολογικά πρότυπα. Κάθε άνθρωπος μπορεί να νιώθει πιο κοντά σε ένα ή περισσότερες από αυτά, ανάλογα με τα στοιχεία που αλληλοεπιδρούν, όπως η οικογένεια, οι καταβολές, οι συνθήκες και η διάθεση για αλλαγή.

Γιατί είναι σημαντικό να γνωρίσουμε βαθύτερα τα συγκεκριμένα 12 αρχέτυπα?

Γιατί όταν ένα αρχέτυπο είναι ενεργό στη ζωή ενός ατόμου, τείνει να δημιουργεί ένα συγκεκριμένο είδος ιστορίας ή σεναρίου, που εμείς…..παίζουμε!

Πιο συγκεκριμένα, η κατανόηση αυτών των αρχέτυπων (Οφέλη) σας βοηθά:

  • καλύτερα να αποκωδικοποιήσετε την λογική της ζωής σας,
  • να βρείτε μεγαλύτερη ικανοποίηση,
  • και να απελευθερώσετε τον εαυτό σας από το να ζει και να επαναλαμβάνει περιοριστικά πρότυπα και συμπεριφορές.